Lipödem, çoğunlukla kadınlarda görülen ve vücudun özellikle bacaklarında ve bazen kollarında anormal yağ birikimiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Bu hastalıkta yağ dokusu normalden farklı şekilde büyür ve vücudun alt kısmında orantısız bir kalınlaşma oluşur. En dikkat çekici özelliklerinden biri, ayakların genellikle normal kalmasına rağmen bacakların kalınlaşmasıdır. Bu durum lipödemi, kilo alma veya obeziteden ayıran önemli bir işarettir.
Lipödem genellikle ergenlik döneminde, hamilelik sırasında veya menopoz döneminde ortaya çıkar. Bu da hastalığın hormonlarla ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Hastalık çoğu zaman yavaş ilerler ve yıllar içinde belirgin hale gelir.
Lipödemin Belirtileri Nelerdir?
Lipödem sadece estetik bir sorun değildir. Birçok hastada çeşitli fiziksel şikâyetler de görülür.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Bacaklarda simetrik kalınlaşma (iki bacakta da benzer şekilde görülür)
- Ayakların genellikle normal kalması
- Kolay morarma
- Dokununca hassasiyet veya ağrı
- Gün içinde artan ağırlık hissi
- Diyet ve sporla kolayca incelmeme
Bazı kişiler uzun süre kilo problemi yaşadığını düşünür ve bu nedenle yıllarca yanlış diyetler uygulayabilir. Ancak lipödemde yağ dokusu metabolik olarak farklıdır ve klasik kilo verme yöntemlerine çoğu zaman beklenen yanıtı vermez.
Hastalık ilerledikçe bacaklarda ağırlık hissi artabilir ve günlük aktiviteler zorlaşabilir.
Lipödem ile Obezite Arasındaki Fark
Lipödem sıklıkla obezite ile karıştırılır. Ancak bu iki durum farklıdır.
Obezitede vücudun her bölgesinde yağ artışı görülür ve kişi kilo verdiğinde genellikle tüm vücut incelir. Lipödemde ise yağ birikimi özellikle bacaklarda ve bazen kollarda yoğunlaşır.
Bir başka önemli fark da şudur:
Lipödemli kişiler kilo verseler bile bacaklarındaki kalınlık çoğu zaman belirgin şekilde azalmaz.
Bu nedenle birçok kişi “çok diyet yaptım ama bacaklarım incelmedi” şeklinde şikâyet eder.
Lipödem Neden Oluşur?
Lipödemin kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Ancak bazı faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir:
1. Hormonal etkiler
Hastalığın çoğunlukla ergenlik, hamilelik veya menopoz dönemlerinde ortaya çıkması hormonların önemli rol oynadığını düşündürmektedir.
2. Genetik yatkınlık
Lipödemli birçok kişinin ailesinde benzer bacak yapısına sahip bireyler bulunur. Bu nedenle genetik faktörlerin etkili olabileceği düşünülmektedir.
3. Yağ dokusu ve mikrodamar değişiklikleri
Araştırmalar, lipödemde yağ hücrelerinin ve küçük damarların yapısında değişiklikler olabileceğini göstermektedir.
Lipödem Hangi Bölgelerde Görülür?
Lipödem genellikle aşağıdaki bölgelerde ortaya çıkar:
- Kalça
- Basen
- Uyluk
- Diz çevresi
- Baldır
- Bazen üst kollar
Önemli bir özellik:
Ayaklar ve eller genellikle etkilenmez.
Bu durum lipödemi lenfödem gibi diğer hastalıklardan ayırmada yardımcı olur.
Lipödemin Evreleri
Lipödem zamanla ilerleyebilir ve farklı evrelere ayrılabilir.
Evre 1
- Deri yüzeyi düzgündür
- Yağ dokusunda hafif artış vardır
Evre 2
- Deri yüzeyi düzensiz hale gelir
- Portakal kabuğu görünümü oluşabilir
Evre 3
- Yağ dokusu daha belirgin şekilde büyür
- Bacaklarda büyük yağ kitleleri oluşabilir
Bazı ileri durumlarda lipödemle birlikte lenfödem de gelişebilir. Buna lipolenfödem denir.
Lipödem Nasıl Teşhis Edilir?
Lipödem tanısı genellikle doktor muayenesi ile konur. Doktor hastanın şikâyetlerini dinler ve bacakların yapısını değerlendirir.
Tanı koyarken şu noktalar önemlidir:
- Yağ dağılımının simetrik olması
- Ayakların etkilenmemesi
- Dokunma ile ağrı veya hassasiyet
- Kolay morarma
Bazı durumlarda ultrason veya başka görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir. Ancak çoğu zaman tanı klinik muayene ile konur.
Lipödem Tedavisi Var mı?
Lipödem kronik bir hastalıktır ancak semptomları azaltmaya yardımcı olan çeşitli tedavi yöntemleri vardır.
Tedavi genellikle birkaç yaklaşımın birlikte uygulanmasıyla yapılır.
1. Kompresyon tedavisi
Özel basınçlı çoraplar bacaklardaki şişliği ve ağırlık hissini azaltabilir.
2. Lenfatik drenaj masajı
Manuel lenf drenajı adı verilen özel masaj teknikleri sıvı birikimini azaltmaya yardımcı olabilir.
3. Egzersiz
Düşük etkili egzersizler önerilir. Özellikle:
- Yürüyüş
- Yüzme
- Bisiklet
- Su egzersizleri
Bu aktiviteler dolaşımı artırabilir.
4. Sağlıklı beslenme
Lipödem doğrudan diyetle oluşmaz, ancak sağlıklı beslenme genel sağlık için önemlidir.
Anti-inflamatuar beslenme tarzı bazı hastalarda şikâyetleri azaltabilir.
5. Cerrahi tedavi
Bazı hastalarda liposuction adı verilen özel yağ alma ameliyatları uygulanabilir. Bu işlem lipödem için özel tekniklerle yapılmalıdır.
Cerrahi tedavi her hastaya uygun değildir ve mutlaka deneyimli hekimler tarafından değerlendirilmelidir.
Lipödem Psikolojik Olarak da Etkileyebilir
Lipödem sadece fiziksel bir hastalık değildir. Birçok kişi yıllarca kilo problemi yaşadığını düşünür ve bu durum özgüven sorunlarına yol açabilir.
Bazı hastalar şunları yaşayabilir:
- Vücut görünümü nedeniyle utanç
- Sosyal ortamlardan kaçınma
- yanlış diyetler nedeniyle hayal kırıklığı
Bu nedenle lipödemin tanınması ve doğru şekilde anlatılması oldukça önemlidir.
Lipödem ile Yaşamak
Lipödem tamamen ortadan kaldırılabilen bir hastalık olmayabilir, ancak doğru yaklaşımlarla yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir.
Şu öneriler yardımcı olabilir:
- düzenli hareket etmek
- uzun süre hareketsiz kalmamak
- uygun kompresyon kullanmak
- sağlıklı kilo aralığını korumak
- düzenli doktor kontrolü yapmak
Erken tanı ve doğru tedavi planı hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir.