Hipertansiyon, halk arasında yüksek tansiyon olarak bilinen ve kanın damar duvarına uyguladığı basıncın normalden yüksek olması durumudur. Kalp kanı pompalar ve bu kan damarlar içinde ilerlerken damar duvarlarına bir basınç uygular. İşte bu basınca kan basıncı (tansiyon) denir.
Sağlıklı bir yetişkinde tansiyon genellikle 120/80 mmHg civarındadır. Eğer kan basıncı sürekli olarak 140/90 mmHg veya daha yüksek ölçülüyorsa buna hipertansiyon denir.
Hipertansiyon çok yaygın görülen bir hastalıktır ve çoğu zaman uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle hipertansiyona bazen “sessiz hastalık” da denir. Ancak tedavi edilmezse kalp, beyin, böbrek ve damarlar üzerinde ciddi hasarlara yol açabilir.
Hipertansiyon Neden Oluşur?
Hipertansiyonun birçok farklı nedeni olabilir. Çoğu hastada belirli tek bir neden bulunamaz. Bu duruma primer (esansiyel) hipertansiyon denir.
Hipertansiyon gelişiminde rol oynayan bazı faktörler şunlardır:
- Genetik yatkınlık
- İleri yaş
- Fazla tuz tüketimi
- Obezite (fazla kilo)
- Hareketsiz yaşam
- Sigara kullanımı
- Aşırı alkol tüketimi
- Stres
- Diyabet ve kolesterol yüksekliği
Bazı durumlarda ise böbrek hastalıkları, hormon hastalıkları veya bazı ilaçlar hipertansiyona neden olabilir. Buna sekonder hipertansiyon denir.
Hipertansiyonun Belirtileri Nelerdir?
Hipertansiyon çoğu zaman belirti vermez. Bu nedenle birçok kişi uzun süre tansiyonunun yüksek olduğunu fark etmeyebilir.
Ancak bazı kişilerde şu belirtiler görülebilir:
- Baş ağrısı
- Baş dönmesi
- Çarpıntı
- Nefes darlığı
- Burun kanaması
- Görme bulanıklığı
- Halsizlik
Bu belirtiler her zaman hipertansiyon anlamına gelmez, ancak düzenli tansiyon ölçümü hastalığın erken fark edilmesini sağlar.
Hipertansiyon Neden Tehlikelidir?
Uzun süre kontrolsüz kalan hipertansiyon damar duvarlarına zarar verir. Bu durum birçok ciddi hastalığa yol açabilir.
Hipertansiyonun neden olabileceği başlıca sorunlar şunlardır:
- Kalp hastalıkları
- Kalp yetmezliği
- Kalp krizi
- İnme (felç)
- Böbrek yetmezliği
- Göz damarlarında hasar
- Damar sertliği
Bu nedenle hipertansiyon erken dönemde tespit edilip tedavi edilmelidir.
Hipertansiyon Nasıl Teşhis Edilir?
Hipertansiyon tanısı genellikle tansiyon ölçümü ile konur.
Tansiyon ölçümü kol üzerine takılan bir tansiyon aleti ile yapılır. Tanı koymak için tansiyonun farklı zamanlarda birkaç kez yüksek ölçülmesi gerekir.
Bazı durumlarda şu testler de yapılabilir:
- 24 saatlik tansiyon ölçümü (holter tansiyon)
- Kan testleri
- Böbrek fonksiyon testleri
- Ekokardiyografi
Bu testler hipertansiyonun nedenini ve vücutta oluşturduğu etkileri değerlendirmek için kullanılabilir.
Hipertansiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Hipertansiyon tedavisinde amaç kan basıncını normal seviyelere düşürmek ve organ hasarını önlemektir.
Tedavi genellikle iki ana bölümden oluşur.
Yaşam tarzı değişiklikleri
Birçok hastada yaşam alışkanlıklarını değiştirmek tansiyonu düşürmeye yardımcı olabilir.
Önerilen değişiklikler şunlardır:
- Tuz tüketimini azaltmak
- Sağlıklı beslenmek
- Fazla kilolardan kurtulmak
- Düzenli egzersiz yapmak
- Sigarayı bırakmak
- Alkol tüketimini sınırlamak
- Stresi azaltmak
İlaç tedavisi
Bazı hastalarda tansiyon kontrolü için ilaç kullanmak gerekebilir. Bu ilaçlar damarların genişlemesine yardımcı olabilir veya kalbin yükünü azaltabilir.
Doktorun önerdiği ilaçların düzenli kullanılması çok önemlidir.
Hipertansiyon ile Yaşamak
Hipertansiyon çoğu zaman ömür boyu takip gerektiren bir hastalıktır. Ancak uygun tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile tansiyon kontrol altında tutulabilir.
Hastaların dikkat etmesi gereken bazı noktalar vardır:
- düzenli tansiyon ölçmek
- ilaçları aksatmamak
- sağlıklı beslenmek
- fiziksel olarak aktif olmak
- düzenli doktor kontrolüne gitmek